به عنوان مثال، اگر محموله شما 10 قلم کالا داشته باشد و ارزش هر کالا 20 دلار آمریکا باشد، ارزش گمرکی کالای شما 200 دلار آمریکا خواهد بود. در این مقاله قصد داریم درباره اینکه ارزش گمرکی چیست و چگونه محاسبه می‌شود یا همان Custom Value صحبت کنیم.

Custom value چیست؟

Custom value ارزشی است که برای تعیین میزان حقوق گمرکی که هنگام واردات کالا به کشور باید بپردازید استفاده می‌شود. برای اطمینان از عادلانه بودن تجارت جهانی، یک توافق جهانی در مورد چگونگی تعیین ارزش گمرکی وجود دارد. این موافقت‌نامه‌ها در قانون اتحادیه گمرک آمده است.

هدف از ارزش‌گذاری گمرکی چیست؟

به دلایل بسیاری، داشتن مجموعه‌ای استاندارد از قوانین برای تعیین ارزش کل گمرکی کالا مهم است. برای مثال، به تعیین میزان حقوق وارداتی که گیرنده بسته باید در مقابل محموله بپردازد کمک می‌کند. از آنجایی که حقوق گمرکی و مالیات بر ارزش‌افزوده (VAT) بر درصدی از ارزش کالا محاسبه می‌شود، مقامات گمرکی باید درک روشنی از نحوه انجام برخی وظایف داشته باشند.

ایجاد یک استاندارد اندازه‌گیری دقیق که مورد توافق عمومی نیز باشد برای اهداف زیر حیاتی است:

• به‌کارگیری اقدامات سیاست تجاری
• تحلیل سیاست اقتصادی و تجاری
• آمار واردات و صادرات
• اخذ صحیح حقوق و عوارض واردات

چگونه ارزش‌گذاری گمرکی را انجام دهیم؟

برای محاسبه ارزش گمرکی، مقامات گمرکی معمولاً از روش ارزش معاملاتی برای تعیین ارزش فاکتور برای گمرک استفاده می‌کنند. اما زمانی که در موارد خاص، روش ارزش معاملاتی کافی نباشد، ارزش‌گذاری گمرکی با استفاده از روش‌های مختلف تعیین می‌شود.

در زیر نگاهی به روش‌های مختلف  می‌اندازیم:

1. روش ارزش معاملاتی کالاهای وارداتی

روش ارزش معاملاتی اولین و مهم‌ترین روش ارزیابی گمرکی است که در قرارداد ارزش‌گذاری گمرکی ذکر شده است. در اینجا، ارزش معامله به قیمت واقعی پرداخت شده یا قابل پرداخت برای کالا هنگام فروش برای صادرات اشاره دارد. در این روش، ارزش‌گذاری گمرکی عموماً بر اساس قیمت واقعی کالای وارداتی است که در فاکتور نیز آمده است.

ارزش گمرکی برابر باارزش معاملاتی است درصورتی‌که تمام شرایط زیر رعایت شود:

باید شواهدی مبنی بر فروش برای صادرات به کشور واردکننده در قالب فاکتورهای تجاری، قراردادها یا سفارش خرید وجود داشته باشد.

نباید هیچ محدودیتی در دفع یا استفاده از کالا توسط خریدار وجود داشته باشد به جز موارد زیر:

 الف) مواردی که قانون در کشور واردکننده الزام می‌کند.

ب) مواردی که محدود به منطقه جغرافیایی است که فروش مجدد کالا در آن امکان‌پذیر است.

 ج) مواردی که تأثیر قابل‌ملاحظه‌ای بر ارزش کالا ندارند.

وقتی ارزش معاملاتی به‌عنوان روش ارزش‌گذاری استفاده می‌شود، قیمت نمی‌تواند مشمول شرایطی باشد که ارزش کالاهای وارداتی را نمی‌توان برای آن تعیین کرد. این شرایط عبارت‌اند از:

الف) فروشنده به شرطی قیمت کالا را تعیین می‌کند که واردکننده مقدار مشخصی از کالاهای دیگر را نیز خریداری کند.

ب) قیمت کالا بستگی به قیمت کالایی دارد که واردکننده به فروشنده می‌فروشد.

با این حال، در صورتی که اطلاعات کافی در مورد جنبه‌های زیر وجود داشته باشد، می‌توان تنظیمات خاصی را در ارزش معامله انجام داد:

• کمیسیون و کارگزاری، به‌استثنای کمیسیون خرید
• هزینه‌های بسته‌بندی و کانتینر
• حق امتیاز و هزینه مجوز
• درآمدهای بعدی
• هزینه حمل‌ونقل و بیمه

مقامات گمرکی ممکن است تصمیم بگیرند که ارزش صحیح را نمی‌توان با استفاده از روش ارزش معاملاتی تعیین کرد، به‌خصوص اگر حتی پس از دریافت اطلاعات بیشتر از واردکننده همچنان شک داشته باشند. در صورتی که گمرک از روش دیگری برای ارزش‌گذاری استفاده کند، باید دلایل آن را کتباً به واردکننده ارائه کند.

2. روش ارزش معاملاتی کالاهای مشابه

از این رویکرد برای محاسبه ارزش معاملاتی کالاهای یکسان استفاده می‌شود اگر:

• کالاها دارای مشخصات فیزیکی و کیفیت یکسانی هستند.
• کالاها در همان کشوری تولید می‌شوند که کالاها در آنجا ارزش‌گذاری می‌شوند.
• کالاها توسط همان تولیدکننده‌ای تولید می‌شوند که کالاهایی را که ارزش‌گذاری می‌شوند که کالاها را تولید کرده است.

برای آشنایی کامل با دموراژ کلیک کنید

این روش تنها در صورتی استفاده می‌شود که کالاهای مشابه به همان کشوری که کالا در آنجا ارزش‌گذاری می‌شود وارد شود. همچنین کالاها باید هم‌زمان یا تقریباً هم‌زمان با آن کالاهایی که ارزش‌گذاری می‌شوند صادر شوند.

استثنائات زیر از شرایط فوق پذیرفته می‌شود:

• هیچ کالای مشابهی توسط همان فرد در کشور تولیدکننده کالاهایی که ارزش‌گذاری می‌شوند تولید نمی‌شود.
• تفاوت‌های جزئی در ظاهر کالاهایی که ارزش‌گذاری می‌شوند، ارزش‌گذاری با استفاده از کالاهای مشابه را ممنوع نمی‌کند.

3. روش ارزش محاسبه شده

این یک روش چالش‌برانگیز است و به‌ندرت استفاده می‌شود. در اینجا ارزش گمرکی بر اساس بهای تمام شده تولید کالای موردنظر ارزیابی و محاسبه می‌شود که شامل سود و هزینه‌های عمومی منعکس شده در فروش کالاهای طبقه‌بندی‌شده مشابه است.

مقدار محاسبه شده حاصل جمع موارد زیر است:

• هزینه تولید: ارزش مواد، ساخت و سایر فرایندهای مربوط به تولید کالاهای وارداتی.
• مواد: مواد اولیه، هزینه‌های حمل‌ونقل تا محل تولید و قطعات پیش‌ساخته که بعداً مونتاژ می‌شوند.
• ساخت: هزینه نیروی کار، هزینه‌های مونتاژ در صورت وجود عملیات مونتاژ به جای فرایند تولید، و هزینه‌های غیرمستقیم مانند نظارت کارخانه، تعمیر و نگهداری کارخانه یا اضافه‌کاری.
• هزینه‌های بسته‌بندی، کمک، کارهای مهندسی یا کارهای هنری انجام شده در کشور واردکننده.

مبلغ سود و هزینه‌های عمومی مانند اجاره، آب، برق و غیره را باید به صورت کلی در نظر گرفت. هزینه بیمه، حمل‌ونقل، بارگیری، تخلیه و هزینه‌های جابه‌جایی مرتبط با حمل کالا به محل واردات تحت عنوان «سایر هزینه‌ها» قرار می‌گیرد.

اگر مقدار اشتباه اعلام شود چه؟

حقوق گمرکی که باید پرداخت شود بر اساس Custom value کالایی است که وارد می‌شود. به همین دلیل مهم است که ارزش‌گذاری گمرکی به طور صحیح انجام شود.

در مواردی که گمرک تشخیص دهد که Custom value بسیار کم است، این مالیات‌ها باز پس گرفته می‌شود.

مهمترین فاکتورها در محاسبه ارزش گمرکی کالا

در تعیین ارزش گمرکی، توجه به چند فاکتور کلیدی بسیار اهمیت دارد. اولین و برجسته‌ترین عامل، ارزش معاملاتی یا همان بهای پرداخت‌شده برای کالای وارداتی است که معمولا در فاکتور رسمی ذکر می‌شود. این ارزش، مبنای اصلی اکثر کشورها برای محاسبه ارزش گمرکی قرار می‌گیرد. اما همیشه فقط به این فاکتور اکتفا نمی‌شود و نکات مهم دیگری هم باید رعایت شوند. عواملی مانند هزینه حمل‌ونقل، بیمه، بسته‌بندی، و حتی هزینه‌هایی مثل کمیسیون فروش و مجوزها نیز باید به ارزش کالا افزوده شوند تا ارزش گمرکی واقعی محاسبه گردد.

در این میان، توجه به کشور مبدا کالا و نوع قرارداد بین خریدار و فروشنده نیز اهمیت زیادی پیدا می‌کند. به عنوان مثال، اگر فروشنده مسئول پرداخت بخشی از هزینه حمل باشد یا تخفیف خاصی داده باشد، این موضوع در تعیین ارزش گمرکی تاثیر می‌گذارد. البته گمرک‌ها از روش‌های متفاوتی برای ارزش‌گذاری استفاده می‌کنند و در صورت نبود مدرک کافی، مجبور می‌شوند از روش‌های جایگزین مثل تطبیق با کالای مشابه بهره بگیرند. این فرآیند باعث می‌شود ارزش گمرکی چیست دقیق‌تر مشخص شود و از سوءاستفاده‌ها هم جلوگیری گردد.

استانداردهای بین‌المللی و نقش اسناد

وجود توافق‌نامه‌های بین‌المللی مثل موافقت‌نامه سازمان جهانی گمرک (WCO)، موجب شده کشورهای مختلف الگوریتم‌های استانداردی داشته باشند تا ارزش گمرکی کالا با دقت و شفافیت بیشتری تعیین شود. تهیه و ارائه اسناد کامل و صحیح، مثل فاکتور تجاری معتبر و اسناد حمل، برای اثبات ارزش کالاها، نقش بزرگی در سرعت و سهولت انجام فرایند گمرکی ایفا می‌کند.

نحوه محاسبه ارزش گمرکی کالا

نحوه محاسبه ارزش گمرکی کالا بر اساس مقررات بین‌المللی فرآیندی شفاف اما چند مرحله‌ای دارد. برای شروع، گمرک معمولا ابتدا قیمت واقعی معامله بین واردکننده و صادرکننده را بررسی می‌کند که این همان ارزش معاملاتی است و اغلب در فاکتور خرید درج شده است. اگر این مبلغ با اطلاعات زمینۀ بازار مطابقت داشته باشد و مدارک پشتیبان کافی وجود داشته باشد، همین عدد مبنای ارزش گمرکی کالا قرار می‌گیرد.

ولی در شرایطی که قیمت ثبت‌شده قابل استناد نباشد یا گمرک به ‌دلیل نبود مدارک کافی، به ارزش معاملاتی شک کند، از روش‌های جایگزین استفاده می‌شود. این روش‌ها می‌تواند شامل مقایسه با کالای مشابه وارداتی، محاسبه قیمتی بر اساس هزینه‌های ساخت و سود معمول کالا یا برآورد از ارزش کالاهای مشابهی که اخیراً وارد کشور شده‌اند باشد.

در ادامه، گمرک هزینه‌هایی مثل بیمه، حمل و نقل تا مرز ورودی، هزینه بسته‌بندی و هرگونه کمیسیون پرداختی غیر از کمیسیون خرید را هم به ارزش فاکتور شده اضافه می‌کند. در نهایت نتیجه‌ی همه این محاسبات ارزش گمرکی است که مبنای محاسبه عوارض، حقوق ورودی و مالیات قرار می‌گیرد.

اهمیت دقت در گزارش‌دهی

تاثیر دقت واردکننده در اظهار ارزش کالای وارداتی بسیار زیاد است، چرا که هرگونه اشتباه یا مغایرت می‌تواند سبب جریمه گمرکی یا معطلی محموله شود. پس همواره باید فرآیند محاسبه ارزش گمرکی چیست را با شفافیت کامل و همراه با اسناد دقیق انجام داد.

استعلام ارزش گمرکی کالا

یکی از کاربردی‌ترین مراحل برای اطمینان از صحت فرایند واردات، استعلام ارزش گمرکی کالا از مراجع رسمی گمرکی است. با استفاده از این سرویس، واردکننده می‌تواند پیش از ارسال یا ترخیص کالا، مبلغ تقریبی ارزش گمرکی را بررسی کند و با اطمینان بیشتری برای پرداخت عوارض تصمیم بگیرد. این کار، علاوه‌بر کاهش ریسک اختلافات قیمتی با گمرک، باعث افزایش شفافیت در مراحل واردات و صادرات می‌شود.

روش معمول استعلام به این صورت است که واردکننده مشخصات دقیق کالا را از جمله کد HS، کشور مبدا، نوع، ارزش فاکتوری، وزن و سایر اطلاعات فنی در سامانه رسمی گمرکی کشور وارد می‌کند. سپس سامانه با توجه به بانک اطلاعاتی گسترده ارزش‌گذاری، حدود مبلغ ارزش گمرکی را نمایش می‌دهد. این روش موجب شده حتی افراد تازه‌وارد هم با اتکا به داده‌های رسمی، دچار اشتباه در نحوه محاسبه ارزش گمرکی کالا نشوند.

توصیه‌های مهم به واردکنندگان

ضروری است همیشه برای اطمینان بیشتر، اسناد و مدارک معتبر را ضمیمه درخواست استعلام ارزش گمرکی کنید تا با مشکل مواجه نشوید. همچنین در صورت وجود تردید نسبت به پاسخ سامانه یا نیاز به بررسی بیشتر، استفاده از خدمات مشاوره‌ای شرکت‌های بازرگانی معتبر گزینه خوبی محسوب می‌شود.

معرفی شرکت بازرگانی وانیکس

یکی از بهترین روش‌ها برای آسان کردن پیچیدگی‌های مسیر واردات کالا استفاده از خدمات یک شرکت واسطه باتجربه است. شرکت بازرگانی وانیکس با تیم مشاوران متخصص و مجرب خود آماده پاسخگویی به سؤالات شما در حوزه واردات و صادرات است. مشاوران این شرکت به‌صورت 24 ساعته آماده خدمت‌رسانی به شما مشتریان عزیز هستند. اگر در ارزش‌گذاری گمرکی کالاهای وارداتی خود دچار مشکل شدید، حتماً با تیم مشاوران وانیکس مشورت نمایید.