دپو شدن کالا زمانی رخ می دهد که یک محموله بیشتر از زمان معمول در انبار، بندر یا گمرک باقی بماند و روند ترخیص کالا از چین و دبی یا انتقال آن متوقف شود. نقص مدارک، مشکل ثبت سفارش، دریافت نشدن مجوزهای لازم، مسائل ارزی، اختلاف تعرفه و تاخیر در حمل از علت های رایج دپوی کالا هستند. وقتی کالا دپو می شود، هزینه انبارداری و خواب سرمایه بالا می رود و در بعضی موارد تاخیر در عرضه یا آسیب به محموله هم به ضرر واردکننده اضافه می شود.

در این مقاله از وانکیس کمپانی در مورد علت دپو شدن کالا و راه های جلوگیری از دپوی محموله صحبت می کنیم.

دپو شدن کالا چیست؟

دپو شدن کالا به معنی باقی ماندن و نگهداری یک محموله در انبار، بندر، پایانه یا محوطه گمرکی است. این دپو گاهی از قبل برای مدیریت موجودی برنامه ریزی می شود، اما در تجارت خارجی معمولا زمانی مشکل ساز می شود که کالا پس از ورود به گمرک به دلیل نقص مدارک، مشکل ثبت سفارش، تامین نشدن ارز، دریافت نشدن مجوزها و غیره امکان ترخیص و خروج پیدا نکند.

چرا کالا دپو می شود؟

علت دپوی کالا معمولا به یک مانع در مسیر ترخیص، حمل یا تعیین تکلیف محموله برمی گردد. مشکلات اسنادی، ارزی، مجوزها و هماهنگی بین دستگاه ها می توانند باعث شوند کالا بیشتر از زمان معمول در گمرک یا انبار باقی بماند.

مهم ترین علت های دپو شدن کالا عبارت اند از:

• نقص یا مغایرت مدارک مانند فاکتور، بارنامه، پکینگ لیست و گواهی مبدا
• مشکل در ثبت سفارش یا منقضی شدن اعتبار آن
• تاخیر در تامین یا تخصیص ارز
• دریافت نشدن مجوزهای قانونی مانند استاندارد، بهداشت یا سایر مجوزهای تخصصی
• اختلاف در ارزش گذاری یا کد تعرفه کالا
• عدم پرداخت حقوق ورودی و هزینه های گمرکی
• تاخیر در رسیدگی به اظهارنامه و تشریفات گمرکی
• قطعی یا اختلال سامانه های مرتبط با ترخیص
• تاخیر در دریافت اسناد حمل یا انتقال مالکیت کالا
• کمبود یا تاخیر در تامین وسیله حمل برای خروج کالا از گمرک
• عدم پیگیری به موقع صاحب کالا یا ترخیص کار
• ناهماهنگی میان گمرک، بانک و دستگاه های صادرکننده مجوز

دپو شدن کالا چه ضرری برای واردکننده دارد؟

دپو شدن کالا می تواند هزینه نهایی واردات را بالا ببرد و سرمایه واردکننده را برای مدت بیشتری درگیر کند. با طولانی شدن توقف محموله، هزینه های انبارداری و خدمات مرتبط افزایش پیدا می کند و در صورت توقف کانتینر، هزینه های دیگری مانند دموراژ نیز ممکن است به هزینه ها اضافه شود.

از طرف دیگر، خواب سرمایه باعث می شود پول پرداخت شده برای خرید کالا از چین یا کشورهای دیگر تا زمان ترخیص و فروش، قابل استفاده در فعالیت های دیگر نباشد. اگر کالا به شرایط نگهداری حساس باشد، طولانی شدن توقف می تواند خطر افت کیفیت یا کاهش ارزش محموله را هم بیشتر کند. در نهایت، تاخیر در ترخیص می تواند زمان ورود کالا به بازار، تولید یا تحویل به مشتری را عقب بیندازد و قیمت تمام شده واردات را افزایش دهد.

هزینه دپو شدن کالا چقدر است؟

هزینه دپوی کالا مبلغ دقیقی ندارد و به عواملی مانند وزن یا حجم محموله، نوع کالا، نوع انبار، مدت ماندگاری و محل نگهداری بستگی دارد. بخش اصلی این هزینه معمولا به انبارداری گمرکی مربوط می شود و هرچه مدت توقف کالا بیشتر شود، هزینه انبارداری نیز افزایش پیدا می کند.

در کنار آن، هزینه هایی مانند خدمات بندری، تخلیه و بارگیری و در مورد کانتینر، دموراژ نیز ممکن است به هزینه نهایی اضافه شود. تعرفه های انبارداری نیز در ایران در سامانه ۱۲۴ ثبت شده اند، بنابراین برای اعلام رقم دقیق باید گمرک، نوع کالا، وزن و مدت دپو مشخص باشد.

هزینه دپو را نباید فقط هزینه انبارداری در نظر گرفت؛ خواب سرمایه و تاخیر در فروش نیز بخشی از هزینه واقعی توقف کالا هستند.

تفاوت دپو، رسوب و متروکه شدن کالا چیست؟

دپو، رسوب و متروکه شدن کالا سه وضعیت متفاوت هستند و نباید این اصطلاحات را به جای یکدیگر به کار برد. دپو بیشتر به نگهداری کالا اشاره دارد، رسوب به توقف طولانی و ناخواسته و متروکه شدن به وضعیتی قانونی پس از پایان مهلت مقرر مربوط می شود.

نکته مهم: هر کالای دپو شده، متروکه نیست. حتی اگر کالا به دلیل انتظار برای اعلام نظر قطعی گمرک متوقف شده باشد، قانون آن را تا زمان اعلام نظر قطعی مشمول متروکه شدن نمی داند

دپو شدن کالا چه مشکلاتی ایجاد می کند؟

دپوی طولانی مدت کالا فقط به معنی معطل ماندن محموله نیست و می تواند هزینه و ریسک واردات را بالا ببرد. هرچه توقف کالا بیشتر شود، هزینه های مستقیم و خسارت های ناشی از خواب سرمایه نیز افزایش پیدا می کند. مشکلات اصلی به شرح زیر هستند:

• افزایش هزینه های انبارداری
• ایجاد خواب سرمایه
• افزایش هزینه دموراژ کانتینر
• تاخیر در ورود کالا به بازار
• احتمال افت کیفیت یا آسیب کالا
• افزایش قیمت تمام شده واردات
• اختلال در برنامه تولید یا فروش
• افزایش ریسک متروکه شدن کالا در صورت پایان مهلت قانونی

دپو شدن کالا چقدر می تواند طول بکشد؟

مدت دپوی کالا در گمرک زمان مشخص و نامحدودی ندارد و قانون برای نگهداری کالا در انبارهای گمرکی مهلت تعیین کرده است.

طبق ماده ۲۴ قانون امور گمرکی، کالا معمولا از تاریخ تحویل به انبار گمرکی سه ماه فرصت دارد تا صاحب کالا تشریفات گمرکی و پرداخت وجوه مربوط را انجام دهد. در صورت وجود دلایل موجه و با موافقت گمرک، این مهلت می تواند حداکثر دو ماه دیگر تمدید شود.

بنابراین در حالت معمول حداکثر مدت مجاز به پنج ماه می رسد و اگر صاحب کالا در مهلت تعیین شده اقدامی نکند، کالا مشمول مقررات متروکه می شود. البته اگر کالا به دلیل انتظار برای اعلام نظر قطعی گمرک متوقف شده باشد، تا زمان اعلام نظر قطعی، مشمول متروکه شدن نمی شود.

اگر کالا در گمرک دپو شود چه باید کرد؟

اگر کالا در گمرک دپو شود، صاحب کالا باید اول علت توقف محموله را مشخص کند و بعد همان مانع را برطرف کند. سرعت عمل مهم است، چون ادامه توقف می تواند هزینه های انبارداری را بالا ببرد و در صورت پایان مهلت قانونی، کالا را وارد فرایند متروکه شدن کند.

1- علت دپو شدن کالا را مشخص کنید

صاحب کالا باید وضعیت اظهارنامه و پرونده گمرکی را بررسی کند تا مشخص شود کالا به دلیل نقص مدارک، ثبت سفارش، مجوز، مسائل ارزی، ارزش گذاری یا مشکل دیگری متوقف شده است. تا علت دقیق مشخص نشود، پیگیری نتیجه مشخصی ندارد.

2- مدارک و مجوزهای ناقص را تکمیل کنید

اگر گمرک نقص مدرک یا مجوز را اعلام کرده باشد، صاحب کالا باید مدارک موردنیاز را در سریع ترین زمان تکمیل و ارائه کند. هر روز تاخیر می تواند مدت ماندگاری کالا و هزینه های مربوط به آن را بیشتر کند.

3- وضعیت ثبت سفارش و ارز را بررسی کنید

اگر مشکل محموله به ثبت سفارش یا فرایند تامین ارز مربوط باشد، واردکننده باید وضعیت پرونده را از مسیرهای مربوط پیگیری کند. رفع این مانع می تواند ادامه تشریفات ترخیص را ممکن کند.

4- هزینه های گمرکی و انبارداری را پرداخت کنید

پس از مشخص شدن مبالغ، صاحب کالا باید حقوق ورودی، هزینه های گمرکی و هزینه های انبارداری را طبق مورد پرداخت کند. تسویه این مبالغ یکی از مراحل لازم برای خروج کالا از انبار است.

5- مهلت قانونی کالا را از دست ندهید

صاحب کالا باید مهلت نگهداری کالا در انبار گمرکی را جدی بگیرد. طبق ماده ۲۴ قانون امور گمرکی، مهلت اولیه نگهداری کالا سه ماه است و در شرایط مقرر امکان تمدید آن وجود دارد. بعد از پایان مهلت، کالا می تواند مشمول مقررات کالای متروکه شود.

6- از ترخیص کار کمک بگیرید

اگر علت توقف پیچیده باشد یا پرونده چند مانع هم زمان داشته باشد، ترخیص کار می تواند وضعیت اظهارنامه، مدارک، مجوزها و مراحل اداری را پیگیری کند. این کار می تواند جلوی رفت وبرگشت های اضافی و طولانی شدن توقف کالا را بگیرد.

چگونه از دپو شدن کالا جلوگیری کنیم؟

جلوگیری از دپوی کالا از قبل از ارسال محموله شروع می شود و برای این کار بهتر است کارهای زیر را انجام دهید:

• مدارک کالا را قبل از حمل کامل کنید: فاکتور، بارنامه، پکینگ لیست، گواهی مبدا و سایر اسناد مورد نیاز را پیش از ورود محموله بررسی کنید.
• ثبت سفارش را به موقع انجام دهید: واردکننده باید وضعیت ثبت سفارش و اعتبار آن را قبل از رسیدن کالا کنترل کند تا محموله بدون مجوز معتبر وارد مرحله ترخیص نشود.
• مجوزهای لازم را از قبل بگیرید: واردکننده باید با توجه به نوع کالا، مجوزهای استاندارد، بهداشت، قرنطینه یا مجوزهای تخصصی دیگر را از قبل بررسی و پیگیری کند.
• کد تعرفه کالا را درست تعیین کنید: انتخاب اشتباه تعرفه می تواند باعث اختلاف در گمرک و توقف محموله شود. واردکننده باید کد تعرفه را پیش از اظهار کالا بررسی کند.
• فرایند تامین ارز را عقب نیندازید: واردکننده باید وضعیت ارزی محموله را قبل از رسیدن کالا پیگیری کند تا مشکل مالی، ترخیص را متوقف نکند.
• با ترخیص کار هماهنگ باشید: ترخیص کار می تواند مدارک و وضعیت پرونده را پیش از ورود کالا بررسی کند و موانع احتمالی را زودتر مشخص کند.
• بعد از ورود کالا سریع اقدام کنید: صاحب کالا نباید محموله را بدون پیگیری رها کند. بررسی فوری وضعیت کالا و شروع تشریفات ترخیص، مدت ماندگاری در انبار و هزینه های انبارداری را کاهش می دهد.
• مهلت نگهداری کالا را پیگیری کنید: واردکننده باید مدت توقف کالا را زیر نظر داشته باشد تا محموله به دلیل طولانی شدن ماندگاری، وارد فرایند کالای متروکه نشود.

وانیکس کمپانی جلوی دپوی کالا را می گیرد

دپو شدن کالا بیشتر زمانی اتفاق می افتد که مدارک، ثبت سفارش، مجوزها یا مراحل ترخیص از قبل هماهنگ نشده باشند. وانیکس کمپانی با بررسی مدارک و شرایط واردات، هماهنگی مراحل حمل کالا از چین و دبی و پیگیری فرایند ترخیص، موانع احتمالی را پیش از رسیدن محموله شناسایی می کند تا کالا کمتر درگیر توقف و هزینه های اضافی شود. آماده بودن اسناد و مجوزهای لازم پیش از اظهار نیز یکی از راه های کاهش رسوب کالا در گمرک است. برای اطلاع از شرایط و طرح هرگونه سوال با ما تماس بگیرید.

سوالات متداول

آیا کالاهای فاسدشدنی هم می توانند دپو شوند؟

بله، اما این کالاها به شرایط نگهداری ویژه نیاز دارند و در صورت نبود امکانات مناسب، باید سریع تر تعیین تکلیف شوند.

آیا آسیب دیدن کالا هنگام دپو قابل پیگیری است؟

بله، در صورت آسیب یا فساد کالا در مدت توقف، قانون برای صاحب کالا امکان درخواست های مشخصی مانند خروج کالا یا تفکیک بخش آسیب دیده را در نظر گرفته است.

آیا انتقال کالا بین چند انبار، مهلت توقف را دوباره شروع می کند؟

خیر، اگر کالا بین چند انبار گمرکی جابه جا شود، مهلت توقف از زمان ورود کالا به نخستین انبار محاسبه می شود.

آیا کالای دپو شده باید حتما در انبار سرپوشیده نگهداری شود؟

خیر، نوع محل نگهداری به ماهیت کالا و امکانات مورد نیاز آن بستگی دارد و انبارها می توانند روباز یا سرپوشیده باشند.

آیا بعد از صدور سند ترخیص هم ممکن است کالا دپو بماند؟

بله، اگر کالایی که سند ترخیص یا فروش برای آن صادر شده ظرف یک ماه از انبار خارج نشود، می تواند مشمول مقررات متروکه شود.

آیا دپو شدن کالا روی کالاهای حساس اثر بیشتری دارد؟

بله، کالاهای حساس به دما، رطوبت یا فساد در صورت توقف طولانی بیشتر در معرض آسیب و افت کیفیت قرار می گیرند.

آیا بسته بندی نامناسب می تواند باعث مشکل در زمان دپو شود؟

بله، بسته بندی ضعیف می تواند احتمال آسیب دیدگی کالا را هنگام حمل، تخلیه و نگهداری افزایش دهد.

آیا بیمه انبار گمرکی شامل کالای دپو شده می شود؟

مرجع تحویل گیرنده باید کالاهای موجود در انبارهای گمرکی را در برابر خطراتی مانند آتش سوزی، اشتعال و انفجار بیمه کند.

آیا نوع حمل روی مدت رسیدن کالا و احتمال توقف آن اثر دارد؟

بله، روش حمل، مسیر و شرایط گمرکی می تواند زمان رسیدن و ترخیص محموله را تغییر دهد و برنامه ریزی نادرست می تواند توقف کالا را طولانی تر کند.