فریت بار به فرآیند ارسال و جابه جایی بارهای شخصی یا تجاری از طریق روش های حمل کالا از چین و سایر کشورها از جمله هوایی، دریایی یا زمینی گفته می شود. این روش برای انتقال بارهای سبک تر از کانتینر یا وسایل خارج از محدودیت بار مسافری کاربرد دارد. در ایران، این اصطلاح اغلب برای ارسال لوازم شخصی، اثاثیه منزل یا اضافه بار مسافران به خارج از کشور به کار می رود.

در این مقاله از وانکیس کمپانی در مورد مزایا، انواع، مراحل، هزینه ها و سایر موارد پیرامون فریب بار صحبت می کنیم.

فریت بار چیست؟

فریت بار به روشی از حمل گفته می شود که در آن وسایل شخصی یا اضافه بار مسافران به صورت جدا از چمدان همراه، از طریق هواپیما و گاهی کشتی یا حمل زمینی)به کشور مقصد ارسال می شود. این روش برای افرادی استفاده می شود که حجم وسایلشان بیشتر از حد مجاز بار مسافری است (مانند مهاجران یا دانشجویان).

در فریت بار، کالاها در قالب بارنامه رسمی ارسال می شوند و پس از رسیدن به مقصد، از گمرک فرودگاه تحویل گرفته می شوند. این شیوه به دلیل هزینه کمتر نسبت به اضافه بار و امنیت مناسب، یکی از روش های رایج حمل بار بین المللی محسوب می شود.

مزایای استفاده از فریت بار

مزایای فریت بار شامل موارد مهمی مانند کاهش هزینه نسبت به اضافه بار، امکان ارسال بارهای حجیم و سنگین، امنیت بالای حمل ونقل، و مناسب بودن برای مهاجرت یا سفرهای طولانی است. در ادامه به فواید کلی این روش حمل برای واردات از چین و کشورهای دیگر اشاره می کنیم:

• کاهش هزینه نسبت به اضافه بار در فرودگاه
• امکان ارسال وسایل حجیم و سنگین (مانند اثاثیه منزل)
• امنیت بالاتر به دلیل بسته بندی و بارنامه رسمی
• مناسب برای دانشجویان، مهاجران و مسافران طولانی مدت
• امکان ارسال بار به اکثر کشورها با روش های هوایی یا دریایی
• تحویل قانونی در مقصد از طریق گمرک و بارنامه
• سرعت مناسب (در روش حمل هوایی) برای رسیدن سریع تر بار

 انواع روش های فریت بار

روش های فریت بار بر اساس نوع وسیله حمل ونقل دسته بندی می شوند که شامل فریت بار هوایی، دریایی، زمینی و ترکیبی (هوایی و زمینی یا هوایی و دریایی) هستند. در ادامه بیشتر توضیح می دهیم:

فریت بار هوایی

فریت بار هوایی سریع ترین روش ارسال بار بین المللی است و اغلب برای وسایل شخصی، مهاجرت یا کالاهای ارزشمند استفاده می شود. در این روش بار از طریق هواپیماهای مسافربری یا باری ارسال شده و در مدت کوتاه (چند روز) به مقصد می رسد. این روش نسبت به سایر روش ها هزینه بیشتری دارد، اما امنیت و سرعت بالایی ارائه می دهد.

فریت بار دریایی

در این روش، بار از طریق کشتی و کانتینرهای بزرگ حمل می شود و بیشتر برای حجم های زیاد یا اثاثیه سنگین کاربرد دارد. فریت دریایی نسبت به هوایی بسیار اقتصادی تر است، اما زمان ارسال طولانی تری دارد (گاهی چند هفته تا چند ماه). این روش برای مهاجرت یا صادرات عمده  گزینه بهتری محسوب می شود.

فریت بار زمینی

فریت زمینی با استفاده از کامیون یا قطار انجام می شود و معمولا برای کشورهایی به کار می رود که مرز زمینی دارند. این روش برای حمل بارهای متوسط و مسیرهای منطقه ای مناسب است و از نظر هزینه بین هوایی و دریایی قرار می گیرد، اما محدودیت جغرافیایی دارد.

فریت بار ترکیبی

در این روش از ترکیب چند شیوه حمل ونقل مانند هوایی و زمینی یا دریایی و زمینی استفاده می شود. هدف این روش کاهش هزینه و بهینه سازی مسیر ارسال است. اغلب در مسیرهای طولانی بین قاره ای کاربرد دارد و شرکت های حمل و نقل برای مدیریت بهتر هزینه و زمان از آن استفاده می کنند.

جدول مقایسه انواع فریت بار

مراحل فریت بار چگونه است؟

مراحل فریت بار شامل چند مرحله اصلی از زمان آماده سازی تا تحویل در مقصد است. این مراحل شامل مشاوره و انتخاب شرکت حمل، بسته بندی بار، انتقال به فرودگاه یا پایانه، انجام تشریفات گمرکی، صدور بارنامه و ارسال به مقصد هستند. در ادامه به جزئیات بیشتر اشاره می کنیم:

1- انتخاب شرکت حمل ونقل و دریافت مشاوره

در اولین مرحله فریت بار، باید یک شرکت معتبر حمل بین المللی (فورواردر) انتخاب شود. این شرکت اطلاعاتی درباره هزینه، مدارک لازم، مسیر پرواز و قوانین گمرکی ارائه می دهد. همچنین درباره اقلام مجاز و غیرمجاز راهنمایی می کند تا از مشکلات گمرکی در مراحل بعدی جلوگیری شود.

2- بسته بندی تخصصی و استاندارد بار

در این مرحله، بار باید مطابق استانداردهای حمل هوایی بسته بندی شود. در اغلب موارد، از کارتن چند لایه، پالت یا جعبه چوبی استفاده می شود تا از آسیب جلوگیری شود. بسته بندی درست باعث ایمنی در حمل و نقل و رعایت قوانین گمرکی می شود. همچنین لیست محتویات نیز تهیه خواهد شد.

3- انتقال بار به فرودگاه و تحویل به ترمینال

پس از بسته بندی، محموله توسط صاحب بار یا شرکت حمل به ترمینال بار فرودگاه منتقل می شود. در این مرحله بار وارد سیستم رسمی حمل هوایی می شود و آماده بررسی های اولیه گمرکی خواهد شد. این بخش یکی از مراحل اصلی برای شروع فرآیند صادرات یا ارسال شخصی بار است.

4- تشریفات گمرکی، وزن کشی و صدور بارنامه

در این مرحله، بار توسط گمرک بررسی و وزن کشی دقیق انجام می شود. سپس مدارک لازم تایید شده و بارنامه هوایی (Air Waybill) صادر خواهد شد. این سند نشان دهنده مالکیت و مسیر حمل بار است و برای ادامه فرآیند ارسال ضروری محسوب می شود.

5- بارگیری و ارسال به کشور مقصد

در آخرین مرحله، بار پس از تکمیل تشریفات گمرکی روی هواپیما بارگیری شده و به کشور مقصد ارسال می شود. در این مرحله، شرکت هواپیمایی مسئول حمل ایمن بار است و پس از رسیدن، بار به گمرک کشور مقصد تحویل داده می شود تا ترخیص نهایی انجام شود.

چه کالاهایی را می توان با فریت بار ارسال کرد؟

در حالت کلی، کالاهای شخصی، تجاری سبک و غیر خطرناک از طریق فریت بار قابل ارسال هستند. این کالاها باید مطابق قوانین بسته بندی و گمرکی باشند و نباید در لیست مواد خطرناک قرار بگیرند.  لیست کامل کالاهای قابل ارسال با فریت بار عبارتند از:

لوازم شخصی

• لباس و کفش
• کیف و وسایل شخصی
• کتاب و مدارک
• لوازم منزل سبک (مثل ظروف غیرشکننده)

کالاهای الکترونیکی

• لپ تاپ و موبایل
• دوربین و تجهیزات دیجیتال
• لوازم جانبی کامپیوتر
• قطعات الکترونیکی سبک

کالاهای تجاری و صادراتی

• نمونه کالا
• محصولات تولیدی کارخانه ها
• پوشاک و پارچه
• لوازم بسته بندی و تبلیغاتی

لوازم خانگی غیر خطرناک

• وسایل کوچک آشپزخانه
• وسایل تزئینی
• ابزارهای سبک خانگی
• قطعات یدکی غیرحساس

اسناد و مدارک

• قراردادها
• مدارک تحصیلی
• پرونده ها و فایل های اداری
• اسناد رسمی

داروها و محصولات مجاز (با مجوز)

• داروهای شخصی با نسخه
• مکمل های غذایی مجاز
• تجهیزات پزشکی ساده

کالاهای صنعتی سبک

• ابزارهای دستی
• قطعات ماشین آلات سبک

تجهیزات مونتاژ شده غیرخطرناک

تفاوت بین کارگو بار و فریت بار

در حمل ونقل هوایی بین المللی، دو اصطلاح «کارگو» و «فریت بار» زیاد استفاده می شوند، اما یکسان نیستند. به طور کلی، کارگو برای بارهای تجاری و صنعتی در حجم بالا استفاده می شود، اما فریت بار بیشتر برای وسایل شخصی، مهاجرتی و خرده بار مسافری است.

هزینه های فریت بار به خارج از کشور

هزینه فریت بار بر اساس عواملی مانند وزن واقعی و حجمی بار، مقصد، نوع کالا، شرکت حمل ونقل، خدمات گمرکی و بسته بندی محاسبه می شود. با این حال، هزینه ها به صورت «هر کیلوگرم» تعیین می شوند و هرچه وزن یا حجم بیشتر باشد، قیمت کاهش یا افزایش پلکانی دارد. وزن‌هایی که برخی از شرکت‌ها برای تعیین هزینه‌های خود تعیین می‌کنند، عبارتند از:

• وزن تا ۴۵ کیلوگرم
• ۴۵ تا ۱۰۰ کیلوگرم
• ۱۰۰ تا ۳۰۰ کیلوگرم
• بالای ۳۰۰ کیلوگرم

همچنین هزینه های جانبی از جمله بسته بندی، انبارداری فرودگاهی، صدور بارنامه هوایی و تشریفات گمرکی نیز به مبلغ نهایی اضافه می شوند. در نتیجه، قیمت نهایی فریت بار ترکیبی از چند هزینه مختلف است و بسته به مسیر و نوع بار می تواند بسیار متغیر باشد.

محاسبه هزینه فریت بار

قیمت فریت بار بر اساس یک فرمول استاندارد بین‌المللی (IATA) محاسبه می‌شود و پایه اصلی آن چیزی به نام وزن قابل محاسبه  است. این وزن از مقایسه وزن واقعی بار و وزن حجمی بار به دست می‌آید و هرکدام بیشتر باشد مبنای محاسبه قرار می‌گیرد.

فرمول نهایی هزینه فریت بار

فرمول از چند بخش تشکیل شده در ادامه توضیح می‌دهیم.

1- وزن حجمی:

طبق فرمول زیر محاسبه می‌شود:

طول (سانتی‌منر) × عرض (سانتی‌منر) × ارتفاع (سانتی‌منر) ÷ 6000

2- وزن قابل محاسبه:

وزن واقعی (وزن فیزیکی و قابل اندازه‌گیری بار روی ترازو) یا وزن حجمی انتخاب می‌شود و طبق شرایط زیر است:

• اگر بار سنگین باشد، وزن واقعی ملاک است
• اگر بار حجیم باشد، وزن حجمی ملاک است
• هرکدام بیشتر باشد، وزن قابل محاسبه ملاک است

فرمول کلی به صورت زیر است:

هزینه فریت بار = نرخ هر کیلو × وزن قابل محاسبه + هزینه‌های جانبی

هزینه‌های جانبی:

• بسته‌بندی
• انبارداری فرودگاهی
• بیمه بار
• هزینه گمرک و صدور بارنامه

مدارک لازم فریت بار

مدارک مورد نیاز برای فریت بار هویت فرستنده و گیرنده را مشخص می کنند، برای تشریفات گمرکی، جلوگیری از قاچاق، تعیین ارزش کالا و صدور بارنامه هوایی استفاده می شوند. درحقیقت، بدون اسناد لازم امکان ارسال بار به خارج از کشور وجود ندارد. همچنین این مدارک باعث می شوند فرآیند بازرسی و ترخیص در فرودگاه مقصد سریع تر و بدون مشکل انجام شود.

مدارک لازم برای فریت بار عبارتند از:

• پاسپورت معتبر فرستنده
• کارت ملی فرستنده
• بلیط پرواز (در فریت مسافری)
• آدرس کامل و شماره تماس فرستنده و گیرنده
• کدپستی گیرنده
• لیست عدل بندی (شامل تعداد، وزن و ابعاد)
• فاکتور کالا (برای بارهای تجاری)
• بارنامه هوایی
• بیمه نامه حمل بار
• مجوزهای خاص (برای کالاهای ویژه یا حساس)
• گواهی اصالت کالا (در برخی موارد صادراتی)

بارنامه فریت بار چیست؟

بارنامه فریت بار یک سند رسمی و حقوقی حمل ونقل است که توسط شرکت هواپیمایی یا فورواردر صادر می شود و نشان می دهد بار شما از مبدا مشخص برای حمل به مقصد تعیین شده پذیرفته شده است. این سند شامل اطلاعات زیر است:

• فرستنده و گیرنده
• مشخصات کالا
• تعداد بسته ها
• مسیر پرواز
• هزینه حمل

بارنامه در واقع هم نقش رسید تحویل کالا، قرارداد حمل و شناسنامه بار را دارد. بدون صدور بارنامه، امکان ارسال قانونی بار از طریق فریت بار وجود ندارد و این سند برای پیگیری وضعیت محموله در طول مسیر و همچنین ترخیص آن در گمرک مقصد ضروری است.

ممنوعیات و قوانین در فریت بار

محدودیت ها و ممنوعیت های فریت بار به طور مستقیم برای حفظ ایمنی پرواز، جلوگیری از خطرات امنیتی، رعایت قوانین گمرکی کشورها و استانداردهای بین المللی حمل هوایی (IATA) وضع شده اند.

برخی کالاها ممکن است باعث آتش سوزی، انفجار، نشت مواد شیمیایی یا تهدید امنیت پرواز شوند و به همین دلیل، حمل آن ها به صورت هوایی ممنوع یا با محدودیت همراه است. همچنین برخی اقلام به دلیل مسائل قانونی و فرهنگی در کشور مقصد اجازه ورود ندارند و در صورت ارسال می توانند باعث جریمه یا ضبط کامل بار شوند.

در ادامه به لیست ممنوعات و محدودیت های فریت بار اشاره می کنیم:

• مواد منفجره و آتش زا (بنزین، فشفشه، باروت، تینر)
• اسپری ها و افشانه های تحت فشار (اسپری مو، خوشبو کننده)
• باتری های لیتیومی و پاوربانک (به خصوص بدون بسته بندی استاندارد)
• مایعات قابل اشتعال (الکل صنعتی، لاک، استون)
• مواد شیمیایی خطرناک و سمی (اسیدها، مواد خورنده)
• گازهای فشرده و کپسول ها (کپسول گاز، گاز فندک)
• اسلحه و مهمات (سلاح گرم و سرد، فشنگ)
• مواد مخدر و داروهای غیرمجاز
• اشیای قیمتی (طلا، پول نقد، جواهرات)
• مواد فاسد شدنی (غذای خانگی، میوه تازه، لبنیات)
• آثار تاریخی و فرهنگی بدون مجوز (عتیقه جات، اشیای میراثی)
• حیوانات زنده (در بسیاری از مسیرها فقط با مجوز خاص

کلام آخر

فریت بار یک روش حمل و نقل هوایی برای ارسال وسایل شخصی و غیرتجاری به خارج از کشور است که اغلب توسط مسافران، دانشجویان و مهاجران استفاده می شود. این روش به دلیل سرعت بالا، امنیت مناسب و هزینه کمتر نسبت به اضافه بار هواپیما، گزینه ای محبوب برای ارسال بارهای حجیم محسوب می شود. در فریت بار، کالا پس از بسته بندی و انجام تشریفات گمرکی، با بارنامه رسمی از طریق خطوط هوایی به مقصد ارسال می شود و در فرودگاه کشور مقصد تحویل گیرنده داده می شود.

سوالات متداول

چه کسانی می توانند از فریت بار استفاده کنند؟

مهاجران، دانشجویان، مسافران و افرادی که بار اضافه دارند. همچنین شرکت ها برای ارسال نمونه های غیرتجاری نیز استفاده می کنند.

فریت بار چه تفاوتی با اضافه بار دارد؟

در فریت بار، بار جدا از مسافر ارسال می شود و هزینه کمتر است؛ اما اضافه بار همراه مسافر و با هزینه بالای ایرلاین محاسبه می شود.

آیا حضور مسافر برای فریت بار لازم است؟

بله، اغلب حضور صاحب بار یا نماینده قانونی او الزامی است. در صورت عدم حضور، وکالت نامه رسمی قابل قبول است.

آیا فریت بار بیمه دارد؟

بله، بیشتر شرکت ها امکان بیمه بار را ارائه می دهند. بیمه برای جبران خسارت احتمالی در مسیر استفاده می شود.

زمان ارسال فریت بار چقدر است؟

زمان ارسال بسته به مقصد بین چند روز تا چند هفته متغیر است. مسیر پرواز و تشریفات گمرکی روی زمان تاثیر دارد.

اگر بار در مقصد آسیب ببیند چه می شود؟

در فرودگاه مقصد صورتجلسه می شود و قابل پیگیری است. اگر بیمه داشته باشد، خسارت قابل جبران خواهد بود.